Orta Kulak İltihabı Tedavisi

Orta Kulak İltihabı Tedavisi

Kulak burun boğaz hastalıklarından orta kulak iltihabı çocuklarda en sık görülen mikrobik (bakteriyel) enfeksiyon hastalığıdır. Özellikle bahar ve kış mevsiminde sık görülür. Günlük yaşamı olumsuz etkileyen ve nitelikli bir tedavi sürecine ihtiyaç gösteren bir hastalıktır. Orta kulak iltihabı tedavisi; gereksiz ilaç kullanımını ve hastalığın ilerleyerek hayatı tehdit edebilecek komplikasyonlarını engelleyecek şekilde dikkatle yapılmalıdır. Hastanın ciddi rahatsızlığa neden olan ağrı ve ateşi giderilmeli, hastalığın doğal seyri içerisinde kısa sürede iyileşmesi sağlanmalıdır.

Kulak Anatomisi ve Orta Kulak İltihabı

İşitme organımız olan kulak 3 ana bölümden oluşmaktadır. İç, orta ve dış kulak olarak adlandırılan bu bölümlerin her biri sağlıklı işitme sürecinde etkilidir. Kulak kepçesinden oluşan dış kulak; kulak zarı ile orta kulaktan ayrılmaktadır. Orta kulak bölümünde örs, çekiç ve üzengi kemikcikleri bulunmaktadır.

Östaki Borusu

Östaki Borusu orta kulak iltihabında merkezi bir rol oynar. Orta kulağın basınç dengesi ve havasının yenilenmesi östaki borusu sayesinde sağlanmaktadır. Östaki borusunun basınç dengesini oluşturmak dışındaki bir görevi ise; orta kulaktaki salgıların temizlenmesidir. Östaki borusunun son görevi de orta kulağın korunmasıdır.

Orta kulak iltihabı; östaki borusunun fonksiyonlarını yerine getirememesinin yanı sıra geniz etinin (adenoidlerin) enfeksiyona kaynağı haline gelmesine, bağışıklık sisteminin zayıflamasına, viral enfeksiyonların neden olduğu lokal ve sistemik zafiyete vb. bağlı olarak da yaşanabilmektedir. Geniz eti burnun arkasında yer alan, kökeninde bağışıklık sisteminin bir parçası olan boğazımızı bir halka gibi saran organlardan bir tanesidir. Bu organımızın bir  enfeksiyon kaynağına dönüşmesi orta kulakta iltihap oluşumuna neden olmaktadır.

Orta Kulak İltihabı Nedenleri

Orta kulak iltihabı her yaştan insanda görülebilmektedir. Ancak özellikle 5 yaş altı çocuklarda oldukça sık görülen bir kulak burun boğaz problemidir. Çocuklarda gelişen orta kulak iltihabının esas nedeni geçiş ve kış mevsimlerinde çocukların kapalı ve kalabalık yerlerde kolayca edindikleri üst solunum yolu enfeksiyonları olarak gözlemlenmektedir.

Üst solunum yolunda bulunan bakteri ve virüslerin kolay bir şekilde östaki borusuna ulaşması sonucunda açığa çıkan orta kulak iltihabına neden olan diğer faktörlerden önde gelenler ise aşağıdaki şekilde sıralanabilmektedir;

  • Bağışıklık sisteminin güçsüz olması
  • Düşük doğum ağırlığı
  • Viral enfeksiyonlar
  • Alerjik reaksiyonlar
  • Anatomik bozukluklar

Orta Kulak İltihabı Belirtileri

Orta kulak iltihabının hastada açığa çıkardığı başlıca şikayet ağrı ve ardından ateşdir. Kulak ağrısı ve ateş probleminin yanı sıra; kulak akıntısı ve işitme kayıbı da orta kulak iltihabını işaret etmektedir. Bu belirtiler ile birlikte halsizlik, yorgunluk, iştah kaybı, bulantı, ishal ve denge kaybı gibi problemler de yaşanabilmektedir.

Küçük çocuklarda orta kulak iltihabı problemi yaşandığı durumlarda; huzursuzluk, fazla ağlama, uykuya dalmada zorluk gibi belirtiler de açığa çıkabilmektedir.

Orta Kulak İltihabında Risk Faktörleri

Ortak kulak iltihabı en sık toplumda üst solunum yolları infeksiyonlarının salgınlar olarak yayıldığı soğuk havalarda yaşanmaktadır. Bu nedenle kış ve geçiş mevsimleri bu problem için önemli bir risk faktörüdür. Aynı zamanda okul, kreş, yuva, kalabalık ortamlarda bulunma, kardeş sayısının çokluğu ve sigara kullanımı (pasif içicilik de dahil) orta kulak iltihabında önemli risk faktörleri olarak karşımıza çıkmaktadır.

Yapılan araştırmalar sonucunda erkek çocuklarda daha sık yaşandığı tespit edilmekle birlikte uzun süre biberonla beslenen çocuklarda ve kistik fibrozis ya da Down Sendromu gibi hastalıklar, sendromların varlığında orta kulak iltihabının görülme riski yüksektir.

Kış Mevsiminde Orta Kulak İltihabına Karşı Alınacak Önlemler

Orta kulak iltihabı; kış aylarında en sık yaşanan hastalıklardan biridir. Bununla birlikte gelişme çağındaki çocukların sıklıkla bu probleme maruz kalması; gelişme geriliğine, okul çağındaki çocuklarda ise öğrenme güçlüğü ve konsantrasyon kaybına yol açabilmektedir. Bu nedenle günlük yaşam içerisinde orta kulak iltihabının temel nedeni olan solunum yolları infeksiyonlarını önleyebilecek bazı noktalara dikkat edilmelidir.

Bu önlemler aşağıdaki şekilde sıralanabilmektedir;

  • Viral enfeksiyon kaynağı olan hasta çocukların yakın temas içerisinde oldukları top havuzu alış veriş merkezi, doğum günü gibi ortamlardan uzaklaşılmalıdır.
  • Sigara kullanımı terk edilmelidir. Çocukların sigara dumanına maruz kalmasının önüne geçilmelidir.
  • Hijyen koşullarına maksimum derecede özen gösterilmelidir.
  • Ev, okul ve çalışma ortamları sık sık havalandırılmalıdır.
  • Bağışıklık sistemini zayıflatacak nedenlerden uzak durulmalıdır.

Orta Kulak İltihabı Tanısı

Özellikle kulak ağrısı ve işitme kaybı gibi şikayetler ile doktora başvuran hastalarda öncelikle hasta öyküsü değerlendirilmekte ve ayrıntılı bir fizik muayene uygulanmaktadır. Bu amaçla kulak içerisinin görüntülenebilmesi için otoskop olarak adlandırılan bir cihaz kullanılmaktadır. Kulak içerisinde sıvı birikip birikmediği, iltihap olup olmadığı otoskop ile tanımlanabilmektedir.

Orta kulak iltihabının tanısında pnömatik otoskop, akustik reflektometri ve timpanometri gibi yöntemler de uygulanabilmektedir.

Orta Kulak İltihabında Tedavi

Orta kulak iltihabının tedavisi; hastalığın derecesine ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanmaktadır. Orta kulak iltihabı tedavi edilmese bile büyük ölçüde kendi kendini sınırlayan ve iyileşen bir hastalıktır. Ancak az da olsa belli bir oranda ilerler ve hayatı tehdit eden ciddi hastalıklara, komplikasyonlara neden olur. Orta kulak iltihabının yanı sıra var olan üst solunum yolu enfeksiyonlarının neden olduğu burun tıkanıklığı, öksürük gibi rahatsızlıklar da kontrol edilmelidir. Var olan rahatsızlıkların semptomatik tedavisi için ateş düşürücü, ağrı kesici ilaçlar kullanılmaktadır. İki yaşın altındaki, bağışıklık sistemini zayıflatan altta yatan başka hastalıkların olduğu hastalarda, iki taraflı iltihap varlığında antibiyotiklerin başlanması gerekir. Ancak bunun dışındaki çocuklarda ilaçlara rağmen ciddi (39 derece üzerinde seyreden) ateş, ciddi (uyutmayan) ağrı ve kulak akıntısı olmadığı durumlarda orta kulak iltihabı tabısı konulsa da antibiyotik vermeden hastalığın geçmesini beklemek en doğru yaklaşımdır.

Çocuklarda sık görülen orta kulak iltihabı probleminde bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olacak beslenme, uyku bozuklukları, sigaraya maruz kalma gibi etkenlerden uzak durmak da iyileşme sürecinde büyük önem taşımaktadır. Kullanılacak ilaçların tanı süreci sonrasında alanında uzman doktorlar tarafından önerilmesi gerektiği ve reçeteye uygun bir şekilde aksatılmadan kullanılması gerektiği unutulmamalıdır.